Błędne oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej może polegać na wskazaniu błędnego metrażu mieszkania albo działki. Takie błędy mogą zablokować transakcję sprzedaży nieruchomości.
Księgi wieczyste pełnią podstawową rolę w systemie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami. Jednym z kluczowych elementów jest prawidłowe oznaczenie nieruchomości, które znajduje się w dziale I-O księgi wieczystej. Dział ten określa, jaki jest przedmiot prawa ujawnionego w księdze, a więc obejmuje informacje identyfikujące nieruchomość, takie jak jej położenie, powierzchnia, numery działek ewidencyjnych, rodzaj użytków czy dane dotyczące budynków trwale związanych z gruntem. Poprawność tych danych ma istotne znaczenie nie tylko przy obrocie nieruchomościami, ale również przy prowadzeniu postępowań administracyjnych i sądowych, w których nieruchomość jest przedmiotem rozstrzygnięcia, a także przy procedurze uzyskiwania kredytu hipotecznego.
W praktyce bardzo często zdarza się, że dane ujawnione w dziale I-O są nieaktualne lub błędne. Typowym przykładem jest wskazanie powierzchni działki w innej wartości niż wynika z ewidencji gruntów i budynków, brak ujawnienia nowo wybudowanego budynku albo istnienie w księdze wpisu dotyczącego obiektu, który został rozebrany. Zdarzają się również omyłki w numeracji działek lub brak dostosowania oznaczenia nieruchomości do zmian wynikających z podziału geodezyjnego. Źródłem takich nieprawidłowości są najczęściej dane przekazywane z ewidencji gruntów i budynków, ponieważ sąd wieczystoksięgowy nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych ani pomiarów, lecz opiera się na dokumentach urzędowych. Jeśli więc w ewidencji występuje błąd, zostaje on przeniesiony do księgi. Niekiedy problem wynika z zaniedbań właścicieli, którzy nie zgłosili wyburzenia budynku lub nie wystąpili o aktualizację danych w ewidencji po dokonaniu podziału nieruchomości. Pojawiają się też błędy sądu wieczystoksięgowego w postaci omyłek pisarskich przy wprowadzaniu danych do systemu.
Procedura usunięcia takich nieprawidłowości jest uzależniona od przyczyny ich powstania. Postępowanie to ma charakter administracyjny i prowadzone jest przez starostę. W zależności od rodzaju błędu może być konieczne zlecenie prac geodezyjnych, sporządzenie operatu technicznego i przedłożenie go organowi, czyli staroście. Po sprostowaniu danych w ewidencji właściciel składa wniosek do sądu rejonowego prowadzącego księgę wieczystą o dokonanie odpowiedniej zmiany w dziale I-O. Właściwy jest sąd położenia nieruchomości. Wniosek składa się na formularzu KW-WPIS, a do niego dołącza się aktualny wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej oraz dokumenty potwierdzające wprowadzone zmiany. Opłata sądowa za taki wniosek wynosi co do zasady 100 zł, a postępowanie wieczystoksięgowe toczy się w trybie nieprocesowym.
Wyjątek od powyższej zasady dotyczy sytuacji, w której błąd w księdze jest oczywistą omyłką pisarską sądu. W takim przypadku możliwe jest sprostowanie wpisu bez uprzedniej ingerencji w ewidencję, na podstawie wniosku zainteresowanego, a niekiedy nawet z urzędu. W pozostałych przypadkach, w tym przy nieprawidłowym metrażu czy niezgodnym z rzeczywistością stanie zabudowy, aktualizacja księgi wieczystej zawsze musi być poprzedzona korektą danych w EGiB.
Nieprawidłowości w oznaczeniu nieruchomości mogą wywoływać istotne skutki prawne. W praktyce blokują przeprowadzenie transakcji zbycia, mogą uniemożliwić ustanowienie zabezpieczenia hipotecznego, a nawet wpłynąć na wynik postępowań sądowych dotyczących własności lub ograniczonych praw rzeczowych. Dlatego w interesie właściciela jest bieżąca kontrola treści księgi wieczystej i podejmowanie działań naprawczych, gdy tylko pojawią się rozbieżności. Właściciele powinni także pamiętać o ciążącym na nich ustawowym obowiązku aktualizacji takich danych.
